Bursa
Açık
5.4°
Lifebursa.com - Bursa ve Türkiye'den son dakika haberleri
Tayfun Carlı
Tayfun Carlı
tayfun.carli@lifebursa.com

Kovıd-19, test, test ve yine test

17 Kasım 2020 Salı, 10:20

İsmi üzerinde test. Ne demek test? Test bir işin doğruluğunu sınamak demek.

COVID-19 (Coronavirus Disease 2019) gibi salgın hastalıklarda, salgında iki farklı süreç işler: Bunlardan biri hastane ve hastaları tedavi süreci, diğeri ise hastaneye gidecek hastalananların azaltılması süreci. Bu iki süreçte işin hastane kısmı doktorlar ve ilgili makamlarca yürütülürken, diğer hastalık önleme süreci epidemiyologlar, mikrobiyologlar, enfeksiyon hastalıkları doktorları, immunologlar gibi uzmanlar tarafından yönetilmelidir. Aslında bu iki sürecin başında da mutlaka epidemiyologların direksiyonu olmalıdır. Salgın ne kadar az insanı hastalandırırsa, hastanelere de o kadar az sayıda insan gider.

Sağ olsun televizyonlar ülkemizde hastanelerin ve doktorların ve hasta sayılarının durumunu sürekli doğru yanlış bir şekilde veriyorlar ve bu durum tartışıla gidiyor. Ama diğer taraftan tüm ülke göz önünde bulundurulduğunda, COVID-19 enfeksiyonunun yaygınlığı belli değil ülkemizde…

Tabi ki belli olmaz, Test uygulamazsanız sonuç ta olmaz elinizde.

COVID-19 salgınından korunmak için üç temel iş yapılmalıdır.

1.     Virüsün dolaşımını engellemek (İnsanların trafiğinin azaltılması, izolasyon ve karantina gibi önlemler bununla ilişkilidir)

2.     Virüsün enfekte bireylerden sağlıklı bireylere geçmesinin önlenmesi (Maske kullanımı, kalabalık yerlerde, toplantılarda, sınıflarda, restoranlarda olmamak gibi önlemleri içerir)

3.     Bu yapılan işlerin öncesinde ve sonrasında seçilen popülasyonlarda periyodik olarak test edilmesi gerekir. Bu yapılmalıdır ki, virüse karşı yapılan işlerden nasıl bir olumlu sonuç alındı, somut olarak görelim. Aksi takdirde döner durursunuz aynı yerde avare aşık gibi.

Mutlaka sayın uzmanlarımız ve bilim kurullarımız biliyordur ama ben halkımızı bilgilendirmek amacıyla testlerin ne işe yaradıklarını aylar öncesi sosyal medya sayfamda yazdığım yazımdan alıntılarla burada bir kez daha vermek istiyorum.

COVID-19 hastalığında hangi testler nerede kullanılır? (Reference: EU Working Group Document, 16 Nisan 2020).

COVID-19 hastalığı ve onun etkeni SARS-CoV-2 (Severe Acute Respiratory Syndrome Coronavirus-2) 2019 sonundan beri tüm dünyayı etkisi altına almıştır. Bu hastalık ve etkeni coronavirus ile ilgili ne durumda olduğumuzu bilmemiz durup dururken gökten vahi ile inen bir bilgi değildir. Bu durumu sadece hastanelerde hasta teşhisi için RT-PCR (Reverse Transcriptase-Polymerase Chain Reaction) testi kullanarak da anlayamayız. Ülkemizde yaklaşık 10 aydan beri bekliyorum ve bu konuda atılan bir adım göremedim. Bu nedenle belki yardımım olur diye COVID-19 ve SARS-CoV-2 için uygulanan EU tarafından testleri ve kullanım yerlerini buradan sizlerle paylaşıyorum:

1.     Hastalık semptomları gözlendi ve COVID-19 hastalığının teşhis edilmesi gerekiyorsa kullanılması gerekli testler: RT-PCR veya LAMP (Coronavirus RNA arama testi- Gold Standart (Altın standart) test, Antijen testi (SARS CoV-2'yi direk arar), Antikor Testi (SARS CoV-2'ye karşı oluşan kandaki IgM antikorunu arar)

2.     Hastalık tedavisi gördünüz ve etkeni hala çevreye saçıyor musunuz? Bunu anlamak için yapılması gereken testler: RT-PCR veya LAMP (Coronavirus RNA arama testi- Gold Standart (Altın standart) test.

3.     Hastalığı geçirdikten sonra koruyucu bağışıklık oluştu mu? Veya Aşı oldunuz, aşıdan sonra bağışıklık oluştu mu? Bunları anlamak için yapılması gereken testler: Antikor Testi (SARS CoV-2'ye karşı oluşan kandaki IgG antikorunu arar)

4.     Epidemiyolojik olarak tüm toplumda (Türkiye'de) SARS CoV-2 enfeksiyonunun yaygınlığını saptamak için yapılması gerekli testler (Aktif Surveilance testleri): RT-PCR veya LAMP (Coronavirus RNA arama testi- Gold Standart (Altın standart) test, Antijen testi (SARS CoV-2'yi direk arar), Antikor Testi (SARS CoV-2'ye karşı oluşan kandaki IgM ve IgG antikorlarını ayrı ayrı arar). Bu testler işte ulusal bazda yapılan sokağa çıkma kısıtlamaları, maske uygulaması, kapalı mekanlara girmenin, toplantı yapmanın, iş yerlerinde çalışmanın enfeksiyonun yayılmasına etkisini ortaya koymak amacıyla yapılmalıdır. Bu testlerin 10 aydır ülkemizde uygulandığını maalesef göremedik ve halen göremiyoruz. Göremezsek nasıl ilerleyeceğiz anlamak mümkün değil… Bu nedenle her sağlık ocağında, her aile hekimliği merkezinde, her hastanede, her ilgili bölümde tüm testlerin elde edilebilir ve ulaşılabilir olması gerekir. Periferde uygulanan test sonuçlarının bir yazılımla çok merkezli toplanması ve sonra bir bütün şekilde değerlendirilmesi günümüz modern biyoinformatik camiası için çocuk oyuncağıdır.

Epidemiyolojik çalışmalarda ayrıca örneklerde COVID-19 haricinde, influenzavirus, paramyxovirus (PMV), respiratory syncytial virus (RSV), Pneumovirus’ların neden olduğu solunum yolu enfeksiyonlarının da yaygınlıkları belirlenerek SARS CoV-2'nin tüm solunum yolu enfeksiyon tabloları içindeki yeri saptanmış olur. Bu açıdan solunum yolu virüslerinin tüm toplumda tam etkilerinin araştırılması için yaygın olarak TEST, TEST ve TEST diyorum…

Sanırım açıklayıcı olmuştur. Bilimde doğru tekdir. Araştırmalar içinde ve sürecinde yapılan tartışmalar doğruyu bulma yolundadır.

Birden fazla doğru içinde en doğruyu aramak için yapılmaz bilim. Zaten ona bilim denmez o zaman…  Bu sokak tartışmalarında yapılır ancak…

Yukarıdaki bilgileri sizlere doğruları bilerek yaşananları akıl süzgecinizden geçirmeniz amacıyla verdim.

Sağlıkla ve sevgiyle kalın.